Dışkısı değişti… Peki yavrunuz besleniyor ve büyüyor mu?
Henüz emen bir yavruyla kendi mamasını yiyen bir kedinin ihtiyaçları aynı değildir. Bağırsak şikâyetini değerlendirirken dışkının yanında yaşına, nasıl beslendiğine ve kilo alımına da bakmak gerekir.
Yavru kedilerde bağırsak problemleri ishal, sert dışkı, dışkılama güçlüğü veya karında şişlik şeklinde fark edilebilir. İlk ayrım, yavrunun henüz emiyor mu, mamaya mı geçiyor, yoksa kendi kendine mi besleniyor olduğudur. Emmeme, belirgin durgunluk veya kilo kaybını yalnızca “maması dokundu” diye açıklamayın.
Önce yavrunun beslenme dönemini ayırın
Henüz emen yavru
Anne yanında mı, biberonla mı besleniyor? Gerçekten emiyor mu? Kullanılan ürün, hazırlanışı ve kilo seyri önemlidir.
Mamaya geçen yavru
Süt ve katı besin birlikte olabilir. Sunulan mamayı yalamasıyla yeterince beslenmesi aynı şey değildir.
Kendi yiyen yavru
Mama tüketimi, yeni eve geliş, diğer kedilerle temas ve büyüme birlikte değerlendirilir.
Anne sütü veya yavru kedi süt ikamesiyle beslenenler
Anne sütüne erişemeyen yavruda yavru kediler için hazırlanmış süt ikamesi kullanılmalıdır. Ürünü göz kararı koyulaştırmak veya sulandırmak uygun değildir. Hazırlama ve saklama talimatlarını izleyin; miktar ve öğün planını yavrunun durumuna göre hekiminizle netleştirin. İshal başladıysa kendinizce karışım oranını değiştirmeyin. Süt seçeneklerinin ayrıntıları için yavru ve yetişkin kedilerde süt rehberimizi okuyabilirsiniz. [1]
Katı mamaya geçiş dönemi
Katı besinlerle tanışma çoğunlukla 3–5 haftalık dönemde başlar; bu, bir günde sütü tamamen kesmek anlamına gelmez. Geçiş yavrunun gelişimine ve kendi yiyebilmesine göre kademeli ilerler. Büyüme dönemine uygun, tam ve dengeli yavru kedi maması seçilir. Bu sırada ishal gelişirse yalnızca geçişe bağlanmamalıdır. [1, 2]
İshal, dışkı yapamama ve şiş karın aynı sorun değildir
“Sütle besleniyor; dışkısı yumuşak olması normal mi?”
Sütle beslenen yavrunun dışkısı katı mama yiyen kedininki kadar şekilli olmayabilir. Ancak sulu dışkı, sürekli kirlenen makat çevresi veya beslenme isteğinde azalma normal kabul edilmemelidir. Renk ya da kokudan tek başına neden anlaşılmaz. [1]
“Çok küçük yavrum kendi tuvaletini yapamıyor.”
Yaklaşık ilk üç haftada yavrular idrar ve dışkılama için annenin uyarısına ihtiyaç duyar. Annesiz yavruda uygun nazik uyarının nasıl yapılacağını veteriner hekiminiz göstermelidir. Bu gelişim özelliği, ağrılı ıkınmayı veya dışkı çıkaramamayı kendiliğinden açıklamaz. İdrar ve dışkı çıkışını ayrı ayrı takip edin. [3, 7]
“Karnı şiş; kesin parazit mi?”
Hayır. Karında şişlik tek başına parazit tanısı değildir. Bağırsak parazitleri olasılıklar arasındadır; beslenme, dışkılama ve muayene bulguları birlikte değerlendirilir. Özellikle ağrı, kusma veya beslenememe varsa şişliği sıradan bir yavru görünümü saymayın. [4]
Sert dışkı, tekrarlayan sonuçsuz ıkınma veya dışkı çıkaramama durumunda görüş alın. Karnına bastırmayın; yağ, insanlara yönelik müshil veya lavman uygulamayın. Çok küçük yavruda dışkı yapamama ile birlikte emmeme ve durgunluk varsa beklemeyin.
Kilo alımı, dışkı kadar önemli bir takip bilgisidir
Yavru kedinin kilo almaması, yeterince beslenemediğinin veya bir sağlık sorununun işareti olabilir. Özellikle henüz emen ve annesiz yavrularda düzenli tartım, değişikliği daha erken fark etmeye yardımcı olur. [1, 3]
- Aynı tartıyı kullanın: Küçük yavrularda gram hassasiyetli tartım yararlıdır.
- Tarih ve saati kaydedin: Süt döneminde günlük takip planını hekiminizle oluşturun; tartımları mümkün olduğunca benzer koşullarda yapın.
- Her yavruyu ayrı izleyin: Kardeşlerinin yemesi, daha küçük olanın yeterince beslendiğini göstermez.
- Kilo kaybını bildirin: Özellikle emmeme veya ishalle birlikteyse sonraki günleri beklemeyin.
Hedefi bütün yavrular için tek bir kilo tablosuna göre belirlemiyoruz. Yaş, mevcut ağırlık, beslenme ve büyüme seyri birlikte ele alınır. [2, 5]
Yavru kedide hangi durumda beklememelisiniz?
🚨 Beslenemeyen veya durgunlaşan yavruyu geciktirmeyin
- Emmeme, emmenin belirgin azalması veya mama reddi.
- Belirgin güçsüzlük, tepkilerde azalma ya da soğuk hissedilme.
- Tekrarlayan kusma, sık sulu ishal veya dışkıda kan.
- Ağrılı/gergin karın, sonuçsuz ıkınma veya idrar–dışkı çıkaramama.
- Özellikle süt döneminde kilo kaybı.
Bu belirtilerde muayeneyi geciktirmeyin. Çok küçük yavruda ishal veya dışkılama güçlüğü fark ettiğinizde aynı gün görüş alın; yetişkin kediler için okuduğunuz bekleme sürelerini uygulamayın. [1, 3]
Bitkin, soğuk hissedilen veya yutamayan yavruya şırıngayla zorla süt, su ya da mama vermeyin. Besleme girişimi, acil değerlendirmeyi geciktirmesin. Doğrudan sıcak yüzeye temas ettirmeden, güvenli şekilde sıcak tutarak kliniğe ulaşın. [1]
VET34’te yavru kedinin bağırsak şikâyetinde ne yapıyoruz?
Önce gelişim dönemini ve gerçekten nasıl beslendiğini netleştiriyoruz. Yaşı bilinmiyorsa gelişim bulgularını değerlendiriyor; anneyle birlikte olup olmadığını, kullanılan süt ürününü veya mamayı ve son öğünleri soruyoruz.
Muayenede kilo, vücut ısısı, sıvı kaybı bulguları ve karın değerlendirmesini birlikte ele alıyoruz. Tartım kayıtları, beslenme ürününün ambalajı ve dışkı fotoğrafı yararlı olabilir; bunları hazırlamak ağır durumdaki yavrunun başvurusunu geciktirmemeli.
İshalin kardeşlerde de görülmesi veya yeni kediyle temas, araştırma planını değiştirebilir. Örneğin Giardia genç ve çok kedili ortamlarda değerlendirilmesi gereken etkenlerden biridir; bir test sonucu tek başına bütün tabloyu açıklamaz. Gerekli incelemeleri muayeneye göre seçiyoruz. [6]
Veteriner hekimlerimiz Osman Umut Öz ve Kemal Deniz Tok’un görev aldığı VET34’te beslenme, tartım ve tuvalet takibini yavrunun dönemine göre açıklıyoruz. Kontrolde dışkının yanında beslenmenin ve kilo alımının sürüp sürmediğine bakıyoruz. İlk başvurunun kapsamını veteriner muayenesi sayfamızda bulabilirsiniz.
Sık sorulanlar
Yavru kedim yiyor ama kilo almıyor. Beklemeli miyim?
Hayır. Özellikle çok küçük yavruda büyümenin durması veya kilo kaybı değerlendirilmelidir. Yeme davranışı, yeterli besin aldığı anlamına gelmeyebilir; tartım ve beslenme kayıtlarını paylaşın.
Mamaya geçerken ishal olması normal mi?
Geçiş döneminde dışkı değişebilir; ancak sulu veya tekrarlayan ishali normal kabul etmeyin. Beslenme kadar genel durum, kilo ve temas geçmişi de değerlendirilir.
İshal olan bütün kardeşlere aynı ilacı verebilir miyim?
Hayır. Yaşları yakın olsa da kiloları ve ihtiyaçları farklı olabilir. Hangi yavruda hangi belirti olduğunu bildirin; ürün veya doz seçimini kendiniz yapmayın.
- Tekrarlayan ishalin nedenleri için genel kedi ishal rehberi.
- Dışkıda kan gördüğünüzde kanlı ishalde ilk adımlar.
- FPV hastalığının ayrıntıları için panlökopeni rehberi. Her yavru ishalini bu hastalık olarak kabul etmiyoruz.
